Pewność siebie w sporcie nie oznacza braku wątpliwości – przygotowanie mentalne
Pewność siebie w sporcie często kojarzy się z przekonaniem, że wszystko się uda. Tymczasem zawodnik może odczuwać stres, niepewność czy obawę przed błędem i nadal dobrze funkcjonować w sytuacji rywalizacji.
Sportowa pewność siebie nie polega więc na całkowitym braku trudnych emocji. Ważniejsze jest to, czy zawodnik potrafi mimo nich skoncentrować się na zadaniu i reagować w sposób, który wspiera jego działanie.
Stres przed startem nie oznacza braku pewności siebie
Napięcie przed zawodami jest częstą reakcją na sytuację, która ma dla sportowca znaczenie. Może pojawić się szybsze bicie serca, większe pobudzenie, niepokój, trudność z koncentracją czy myśli dotyczące wyniku.
Sama obecność takich reakcji nie przesądza o tym, jak zawodnik poradzi sobie podczas startu. Znaczenie ma również sposób, w jaki interpretuje własne emocje i czy potrafi skierować uwagę na wykonanie zadania.
Dlatego celem przygotowania mentalnego nie jest całkowite usunięcie stresu. Bardziej pomocne może być rozwijanie umiejętności działania pomimo napięcia.
Na czym opierać pewność siebie?
Pewność siebie oparta wyłącznie na przekonaniu o wygranej może być niestabilna. Wynik sportowy zależy bowiem od wielu czynników, których zawodnik nie jest w stanie w pełni kontrolować – między innymi od przebiegu rywalizacji, dyspozycji przeciwnika czy nieprzewidzianych sytuacji.
Większą stabilność może dawać koncentracja na tym, na co sportowiec ma realny wpływ. Może to być sposób wykonania zadania, realizacja założeń technicznych lub taktycznych, reakcja na błąd czy umiejętność ponownego skupienia uwagi.
Pomocne jest również wcześniejsze przygotowanie sposobu działania na trudniejsze momenty. Zawodnik może zastanowić się, co zrobi po błędzie, jak zareaguje na wzrost napięcia albo na czym skupi uwagę, jeśli przebieg zawodów zacznie odbiegać od planu.
Takie przygotowanie nie eliminuje niepewności, ale może ułatwić powrót do zadania wtedy, gdy pojawia się presja.
Wynik nie powinien być jedyną miarą własnej wartości
Wyniki są ważną częścią sportu. Pozwalają oceniać postępy, skuteczność przygotowań i poziom wykonania. Trudność pojawia się jednak wtedy, gdy pojedyncza wygrana lub przegrana zaczyna decydować o tym, jak zawodnik ocenia siebie jako osobę.
Po nieudanym starcie warto oddzielić ocenę wykonania od całościowej oceny siebie. Zamiast traktować słabszy wynik jako dowód braku umiejętności czy własnej wartości, można zastanowić się, co wydarzyło się podczas zawodów, jakie elementy zadziałały, a nad czym warto dalej pracować.
Takie podejście sprzyja bardziej realistycznej analizie i może ułatwiać funkcjonowanie także w okresach, w których wyniki nie spełniają oczekiwań.
Nad pewnością siebie można pracować
Praca nad pewnością siebie nie sprowadza się do przekonywania siebie, że wszystko się uda. Może obejmować rozwijanie umiejętności koncentracji, reagowania na błędy, radzenia sobie z presją oraz rozpoznawania własnych reakcji na stres.
Warto zastanowić się między innymi:
- co najczęściej dzieje się ze mną pod presją,
- jak reaguję po błędzie,
- co pomaga mi wrócić do zadania,
- na które elementy sytuacji mam realny wpływ,
- jak chcę zachować się wtedy, gdy zawody nie przebiegają zgodnie z planem.
Stabilna pewność siebie nie oznacza więc pewności wyniku. Jest raczej związana z poczuciem, że zawodnik zna swoje zasoby, potrafi reagować na trudniejsze sytuacje i wie, na czym chce koncentrować się podczas rywalizacji.
Jeśli stres startowy, presja wyniku, spadek pewności siebie lub powrót do sportu po kontuzji zaczynają utrudniać treningi albo starty, pomocna może być konsultacja z psychologiem sportowym. W JJ Clinic konsultacje są dostępne również online, także w trakcie sezonu.
