Czy można chodzić z uszkodzoną łąkotką? Objawy, diagnostyka i leczenie

Uszkodzenie łąkotki to jedna z najczęstszych kontuzji stawu kolanowego. Może pojawić się zarówno u sportowców, jak i u osób aktywnych rekreacyjnie. Wielu pacjentów zastanawia się wtedy, czy z uszkodzoną łąkotką można normalnie chodzić i czy zawsze konieczna jest operacja.

Odpowiedź nie jest jednoznaczna – wszystko zależy od rodzaju uszkodzenia, nasilenia objawów oraz stabilności stawu kolanowego.

Objawy uszkodzenia łąkotki

Łąkotki to dwie półksiężycowate struktury chrzęstne znajdujące się w kolanie. Ich zadaniem jest amortyzowanie obciążeń, stabilizacja stawu oraz ochrona chrząstki stawowej.

Do uszkodzenia łąkotki dochodzi najczęściej podczas gwałtownego skrętu kolana przy zgiętej nodze, np. podczas zmiany kierunku biegu lub upadku.

Najczęstsze objawy uszkodzenia łąkotki to:

• ból po wewnętrznej lub zewnętrznej stronie kolana
• obrzęk pojawiający się kilka godzin po urazie
• uczucie przeskakiwania lub blokowania kolana
• ograniczenie pełnego wyprostu lub zgięcia
• uczucie niestabilności stawu
• ból podczas chodzenia po schodach lub przysiadu

W niektórych przypadkach pacjent może nadal chodzić, ale ruch staje się bolesny lub pojawia się uczucie „zacinania się” kolana.

Czy zawsze potrzebna jest operacja?

Nie każde uszkodzenie łąkotki wymaga leczenia operacyjnego.

W wielu sytuacjach możliwe jest leczenie zachowawcze, szczególnie gdy:

• uszkodzenie jest niewielkie i stabilne
• nie występują ograniczenia w ruchu kolana
• kolano pozostaje stabilne
• objawy stopniowo ustępują

Leczenie zachowawcze obejmuje przede wszystkim:

• ograniczenie aktywności obciążających kolano
• rehabilitację ukierunkowaną na poprawę stabilizacji stawu
• leczenie przeciwbólowe i przeciwzapalne
• stopniowy powrót do aktywności

Operacja wskazana jest zwykle wtedy, gdy:

• kolano się blokuje
• ból utrzymuje się mimo rehabilitacji
• uszkodzenie jest rozległe (decyduje obraz rezonansu magnetycznego)
• fragment łąkotki przemieszcza się w stawie (uszkodzenie niestabilne)

Współczesna chirurgia kolana dąży do maksymalnego zachowania łąkotki, ponieważ jej usunięcie zwiększa ryzyko rozwoju choroby zwyrodnieniowej w przyszłości.

Nie wszystkie uszkodzenia łąkotki są jednak wskazaniem do ich naprawy (szycia, rekonstrukcji). Planując zabieg naprawę uszkodzonej łąkotki należy koniecznie wziąć pod uwagę lokalizację uszkodzenia (duże szanse na zrost zszytej łąkotki istnieją tylko w przypadku uszkodzenia w jej unaczynionej części), regularność szczeliny uszkodzenia (złożone i nieregularne uszkodzenie daje mniejsze szanse zrostu), czas od jej uszkodzenia (zastarzałe uszkodzenia zrastają się znacznie gorzej) i rozmiar uszkodzenia (biorąc pod uwagę ryzyko nawrotowego uszkodzenia nie warto zszywać na przykład fragmentu stanowiącego 10% łąkotki – brak tak niewielkiej części nie jest problemem dla stawu).

Przy obecnej, powszechnej odgórnej narracji „ratujmy za wszelką cenę uszkodzoną łąkotkę”, często nie bierze się opisanych wyżej czynników pod uwagę i nadużywa się zszywania łąkotek. W efekcie powszechna jest konieczność wykonania w niedługim czasie kolejnej artroskopii stawu i usunięcia nawrotowo uszkodzonej części łąkotki – nierzadko z wtórnymi uszkodzeniami okolicznej chrząstki stawowej. Z drugiej strony w środowisku medycznym brak jeszcze ogólnej świadomości na temat niesamowitego potencjału siły mięśni uda, jako czynnika chroniącego staw i odciążającego powierzchnie stawowe. Usunięcie uszkodzonej części łąkotki nie musi być problemem przez wiele lat, jeśli regularnie dbamy o dodatkową stabilizację i ochronę kolana poprzez trening siłowo-stabilizacyjny z naciskiem na siłę mięśni uda.

Kiedy zrobić rezonans magnetyczny kolana?

Rezonans magnetyczny (MRI) jest najdokładniejszym badaniem obrazowym pozwalającym ocenić stan łąkotek oraz innych struktur kolana, takich jak więzadła czy chrząstka stawowa.

Badanie to wykonuje się najczęściej gdy:

• ból kolana utrzymuje się dłużej niż kilka tygodni
• pojawia się blokowanie lub przeskakiwanie w stawie
• doszło do urazu skrętnego kolana
• planowane jest leczenie operacyjne
• konieczna jest dokładna ocena uszkodzenia przed rehabilitacją

Warto jednak pamiętać, że rezonans nie zastępuje badania lekarskiego. Decyzję o wykonaniu badania zawsze podejmuje lekarz po zebraniu wywiadu i badaniu klinicznym kolana.

Jak wygląda rehabilitacja po uszkodzeniu łąkotki?

Rehabilitacja jest kluczowym elementem leczenia zarówno w przypadku terapii zachowawczej, jak i po operacji.

Program fizjoterapii zwykle obejmuje kilka etapów.

1. Zmniejszenie bólu i obrzęku

Na początku celem terapii jest zmniejszenie stanu zapalnego i przywrócenie zakresu ruchu w kolanie (koniecznie punkcja stawu i usuwania krwi po zabiegu do momentu ustania jej napływu – zazwyczaj w drugiej i siódmej dobie po zabiegu).

2. Przywrócenie elastyczności tkanek miękkich okolicy stawu i uruchomienie rzepki poprzez pracę manualną z fizjoterapeutą

– intensywną i wdrożoną bardzo szybko po zabiegu.

3. Odbudowa siły mięśniowej

Szczególnie ważne jest wzmocnienie mięśnia czworogłowego uda oraz mięśni stabilizujących kolano i biodro.

4. Poprawa stabilizacji i kontroli ruchu

W tym etapie wprowadza się ćwiczenia propriocepcji oraz trening funkcjonalny.

5. Powrót do aktywności sportowej

Ostatnia faza rehabilitacji przygotowuje pacjenta do bezpiecznego powrotu do biegania, treningu lub pracy fizycznej.

Czas rehabilitacji zależy od rodzaju uszkodzenia i zastosowanego leczenia – może trwać od kilku tygodni do kilku miesięcy.

Czy można chodzić z uszkodzoną łąkotką?

W wielu przypadkach tak – szczególnie jeśli uszkodzenie jest niewielkie i nie powoduje blokowania stawu. Nie oznacza to jednak, że problem można ignorować.

Utrzymujący się ból kolana, uczucie blokowania lub nawracający obrzęk powinny być sygnałem do konsultacji z ortopedą. Wczesna diagnostyka pozwala dobrać odpowiednie leczenie i zmniejszyć ryzyko dalszego uszkodzenia stawu.